|
بيش از 15 سال است كه صدايي غير از بوق هاي معمولي از كامپيوترها شنيده مي شود. در اين مدت دنيايي از تغييرات رخ داده و سيستم هاي صوتي كامپيوتري بسيار پيشرفت نموده است. با وجود پيشرفت صوتي PC ها، صداي آنها بستگي به تجهيزات خروجي داشته، بنابراين انتخاب سيستم اسپيكر (بلندگو) مناسب بسيار ضروري مي باشد.
انواع متنوعي از
سيستم ها موجود بوده و تفاوت آنها براساس قيمت و تعداد
اسپيكرها ميباشد. سيستمهاي صوتي چندكاناله كه به بيشتر
از 2 بلندگو نيازدارند (در مبحث اسپيكرهاي مدرن، صداي
دوكاناله، استريو ناميده ميشود)، كيفيت صداي بازيها و
فيلم هاي DVD را افزايش ميدهند اما ممكن است مناسب
كامپيوتر شما نباشند. با استفاده از مطالب اين راهنما،
سيستم منطبق با كار و بودجه خود را تشخيص خواهيد داد.
زماني مبحث اسپيكرهاي مناسب PC داراي تناقضات فراواني بود.
اما شركتهايي نظير مـــاديـــران، Cambridge Soundworks ،Klipsch و Polk Audio پيشرفت بسياري در عرصه تجهيزات صوتي نموده اند.
با ورود كارتهاي صوتي چندكاناله كه از خروجي هاي 4، 5، 6، 7 و اكنون 8 كاناله پشتيباني ميكنند، تحولي در بازار سيستم هاي اسپيكر چندكاناله پديد آمد. در اواخر دهه 1990، برنامه موثر در سيستمهاي صوتي چندكاناله، ايجاد اصوات سه بعدي در بازيها بود. بروز تحولات اخير در عرصه طراحي صداي بازيها، خلاقيت كاربران در پاسخ به دنياي ماورائي آنها را افزايش داده است. بعنوان مثال، صداي شنيده شده از شخصيت پشت سر و سمت چپ بازي كننده، از اسپيكر سمت چپ شنيده مي شود. در ابتدا، بيشتر تنظيمات چند كاناله شامل تجهيزات الكترونيكي كنترل كننده و 5 اسپيكر در سيستم هاي 4.1 بوده (4 اسپيكر كه يك جفت چپ/راست آن در جلوي شما و جفت ديگر در پشت شما قرار گرفته) و يك يونيت كف جداگانه كه عموماً بعنوان بلندگوي بم فرعي شناخته ميشود براي صداهايي با فركانس پايين. يونيت كف، 1 در 4.1 ميباشد. ورود درايوهاي DVD-ROM و فرمت هاي DVD پشتيبان صداي ديجيتال دالبي، كارت هاي صداي 5.1 و سيستم هاي اسپيكر را به كامپيوتر وارد كرد .اسپيكر پنجم در جلو يا بالاي مانيتور قرار گرفته و خروجي مناسبي براي شنيدن اصوات ديجيتال دالبي فيلم ها ميباشد. اسپيكر ششم كه بعنوان وفر فرعي يا بلندگوي بم شناخته شده، از نوع 01 مي باشد. هنگام پخش فيلم هاي حاوي صداهاي ديجيتال دالبي، اين اسپيكر خروجي مناسبي براي كانال افكت هاي فركانس پايين (LFE) و افكت هاي اصوات ريز ميباشد.
اگرچه صداي اسپيكر بم را كه در بيشتر كامپيوترها وجود داشته و بعنوان وفر فرعي (SUB WOOFER) شناخته شده را مي شنويد، اما دراصل اينگونه نيست. اين بلندگو صداهايي با فركانس پايين توليد مي نمايد اما يك وفر فرعي واقعي، به گونه اي طراحي شده كه سيگنالهايي با فركانس بسيار پايين 10 الي 50 هرتز را منتقل كند. سيستم هاي خانگي با وجود وفرهاي فرعي، صداهاي ضعيف را نيز پخش مي كنند. مدار عبوري، سيگنالهاي پايين تر از يك حد معمول را به اسپيكر بم يا وفر فرعي ارسال مي كند. فركانس عبوري بستگي به سيستم اسپيكر تان و ساير سيستم هاي تنظيم كننده اين مقدار دارد.
ورود THX تحولي بزرگ در دنياي اسپيكر كامپيوتر ايجاد كرد. جورج لوكاس، كارگردان فيلم جنگ ستارگان، براي آزمايش تجهيزات پخش، شركت THX را تاسيس نمود. هدف از تاسيس شركت اين بود كه تماشاگران بتوانند فيلمي با بهترين كيفيت صدا را مشاهده كنند. اين شركت، حيطه فعاليتهاي خود را تا تجهيزات نمايش خانگي و اكنون تا آزمايش اسپيكرهاي كامپيوتر گسترش داده است.
هم اكنون چندين سازنده اسپيكر از قبيل Altec Lansing، Cambridge SoundWorks و Klipsch داراي برچسب تاييديه شركت THX مي باشند. تعداد اسپيكرهاي موردنياز شما بستگي به نوع كاربرد كامپيوترتان دارد. سيستم هاي اسپيكر چندكاناله، به فضاي كافي و مناسبي نياز دارند. در اين قسمت خلاصه اي از مشخصات اسپيكرها داده شده است:
2.0: سيستم 2.0 داراي دو اسپيكر مي باشد كه در طرفين مانيتور قرار مي گيرند. در اين سيستم، اسپيكر بم وجود ندارد. نمونه هاي كوچك، فضاي بسياركمي از ميز را اشغال مي كنند. اگر فضاي كافي براي كامپيوترتان نداشته و چندان علاقه اي به بازي هاي كامپيوتري يا شنيدن موزيك با صداي بلند نداريد، مي توانيد از اين نوع بلندگوها استفاده كنيد.
2.1: تنظيمات آن همانند سيستم 2.0 مي باشد، با اين تفاوت كه مجهز به يك اسپيكر بم براي پخش صداهايي با فركانس پايين مي باشد. درنتيجه با اين سيستم، صداهاي بم با كيفيت بهتري شنيده خواهند شد. اين نوع سيستم مناسب اشخاصي است كه علاقه زيادي به شنيدن موزيك دارند اما چندان اهل بازي هاي كامپيوتري و تماشاي DVD نيستند. حتي اگر فضاي كافي براي استفاده از سيستم 4.1 داشته باشيد، با وجود سيستم 2.1 دردسر كابلهاي اضافي سيستم 4.1 را نخواهيد داشت.
4.1: علاقمندان بازيهاي كامپيوتري براي شنيدن صداي كافي به اين نوع سيستم نياز دارند. با تنظيم اين سيستم، هنگام استفاده از بازيها، صدا از 4 طرف شما شنيده خواهد شد. با وجود اينكه سيستم 4.1 قادر به حذف صداهاي جانبي و پخش صداي چندكاناله مي باشد اما سيستم 5.1 براي پخش فيلم هاي DVD گزينه بسيار بهتري است.
5.1: بيشتر فيلم هاي DVD داراي سيستم صوتي ديجيتال دالبي 5.1 مي باشند. نوع صداي بعضي بازيها نيز به شكل ديجيتال دالبي است. در اين نوع صدا، اسپيكر جلو از اهميت زيادي برخوردار است چون بيشتر مكالمات فيلمها ازطريق اين كانال پخش مي شود. DTS (Digital Theater System) كه نوع ديگري از فيلمهاي DVD مي باشد، از كانال صداي 5.1 استفاده مي كند. 5.1 درميان اسپيكرهاي كامپيوتر از محبوبيت بسياري برخوردار است.
6.1: اين فرمت، كه بيشتر CENTER-SURROUND يا احاطه مركزي ناميده مي شود، كانال سومي به محيط اضافه ميكند. هم اكنون Dolby و DTS فرمت هاي فيلم 6.1 DVD نوع Dolby Digital EX و DTS ES را پيشنهاد ميدهند. اگر چه كانال محيطي سوم گزينه اي مناسب براي صداي كامپيوتر محسوب ميشود اما دراصل اطلاعات صوتي بسياري اضافه نمي كند چون فاصله جداكننده كانالهاي محيطي راست و چپ تنها چيزي درحدود4 فوت ميباشد. در تنظيمات نمايش خانگي، كانال محيطي سوم مفيدتر ميباشد چون گاهي اوقات فاصله كانالهاي محيطي راست و چپ بين 10 الي 15 فوت ميباشد.
سيستم هاي اسپيكر داراي قابليت هاي گوناگوني هستند كه برخي از آنها ضروري و برخي ديگر چندان حائز اهميت نيستند. در قسمتهاي بعد توضيحات بيشتري در مورد ويژگيهاي مفيد و مشترك آنها ارائه ميشود.
نماي كلي: از آنجا كه قبل از هرچيز ديگري، نماي اسپيكر براي خريدار حائز اهميت است، خلاصه اي از آنها به ترتيب زير ذكر شده است:
• 2.0/2.1: سيستم دو اسپيكري (يا يك اسپيكر بعلاوه يك اسپيكر بم) كه براي رفع نيازهاي اصلي كامپيوتر، شنيدن موسيقي مناسب و نيز فضاي اندك كافي است.
• 4.1: تركيبي از چهار اسپيكر (يك جفت جلو/يك جفت پشت) و يك وفر فرعي كه براي بازيهاي كامپيوتري و پخش فيلم هاي DVD مناسب است.
• 5.1: همانند سيستم 4.1 و مناسب براي بازيهاي كامپيوتري مي باشد با اين تفاوت كه با اضافه شدن يك اسپيكر جلو-مركز بهتر مي توان فيلم هاي DVD را تماشا نمود.
• 6.1: موردي نامتعارف براي كامپيوترها و مناسب براي تجهيزات نمايش خانگي مي باشد. با اضافه شدن يك اسپيكر سوم عقب به سيستم 5.1، اطلاعات كانال محيطي افزايش خواهد يافت.
توان (POWER):از آنجاكه يك آمپلي فاير ضعيف جاذبه لازم را به اسپيكر نميبخشد، اين گزينه از ويژگي هاي مهم به شمار ميرود. بنابراين هنگام خريداري اسپيكر به ميزان قدرت يا توان آن توجه نماييد. گاهي اوقات سازندگان بلندگو ها تقلب مينمايند؛ بعنوان مثال، در اسپيكرهاي 2.1 ، توان پيوسته كل (RMS) حداكثر 15 وات ميباشد كه اگرچه ممكن است چندان زياد به نظر نرسد اما اغلب براي اسپيكرهاي كامپيوتر دوكاناله مناسب ميباشد. سيستمهاي اسپيكر كامپيوتر 6.1 داراي توان 40 الي 50 وات درهر كانال ماهوارهاي ميباشند.
توان: PMPO, RMS و Watts: Wattage واحد توان اسپيكرها و توان اسب واحد توان ماشين ها ميباشد؛ ويژگي مهمي كه وجه تمايز مدلها است. قدرت آمپلي فاير يكي از جنبه هايي است كه در دنياي اسپيكر كمتر مورد توجه قرارگرفته و تا سه سال پيش كه سازمان FTC آمريكا قوانين جديدي درمورد درجه قدرت آمپلي فايرها صادركرد از وضعيت مطلوبي برخوردار نبود. اين قوانين اظهار ميدارند كه تمام مشخصات توان بايد در ايمپدانس و اعوجاج پهناي باند نشان داده شود. آنچه كه در فهم درجات توان (قدرت) اهميت دارد عبارت از سه حرف است: RMS
واژه RMS يا Root Mean Square در اندازه گيري توان بسيار مهم است چون نشان دهنده خروجي توان ثابت درطول زمان ميباشد. Wattage حداكثر يا همان بار خارجي بيشينه (توان پيك)، گمراه كننده است چون آمپلي فايرها به مدت كوتاهي قادر به حفظ آن هستند. بنابراين هنگام ديدن درجات آمپلي فاير با مشاهده اعداد بزرگ مغلوب نشويد. بجاي جستجوي مواردي نظير Watts RMS، در مواردي نظير PMPO، " بار خارجي بيشينه / peak power "، يا " توان سيستم پيك" دقت فرماييد. در اينجا نمونهاي از مشخصات يك آمپلي فاير معتبر با خروجي برق ثابت را مشاهده ميكنيد:
400 وات RMS در 8 اهم، با 0.1% THD از 20-20, 000Hz تمامي كانالها تنظيم شده.
اگرچه اين مشخصات بسيار كامل و دهان پركن است اما عليرغم قوانين FTC در بيشتر سيستمهاي اسپيكر PC، جزئيات توان ذكر نمي شود. بسياري از سازندگان اسپيكر نظير Maadiran ,Cambridge SoundWorks و Polk Audio، درجه RMS wattage را بر روي توليدات خود نشان ميدهند.
كليدهاي كنترل: خريداران مايلند مطمئن شوند اسپيكرهايشان، تمام كليدهاي كنترل را در desktop control pod يا اسپيكرهاي ماهواره اي كانال جلو دارد. انواع سيستم هاي اسپيكر بايد داراي كليدهاي bass و volume باشند. ساير كليدهاي مفيد شامل درجه صداي كانال وسط كه عموماً در اسپيكرهاي 5.1 بوده و كنترل درجه صداي كانال محيطي، تعادل چپ / راست، و كليد mute براي قطع صدا ميباشد.
فيش هدفون: هدفون گزينه مناسبي براي شنيدن موسيقي در اواخر شب و زماني كه بقيه در خواب هستند ميباشد. با وارد كردن فيش هدفون، صداي خروجي هاي اسپيكر قطع خواهد شد. اكثر اسپيكرهاي كامپيوتر داراي فيش هدفون استريو 8/1 اينچ ميباشند كه منطبق با بيشتر مدلهاي موجود در فروشگاه هاي تجهيزات كامپيوتر و موسيقي ميباشد.
كنترل از راه دور: اگر چه استفاده از كنترل از راه دور مطلوب ميباشد اما چندان ضروري نيست.
اندازه: آيا اندازه اسپيكر اهميت دارد؟ در مورد برخي مدلها بلي اما مدلهاي امروزي فضاي زيادي را اشغال ننموده و فاصله ميان اشخاص و كامپيوترشان بسيار كم است.
دوبله سازي صداي استريو: برخي دستگاه هاي اسپيكر چندكاناله، سيگنال استريو دو كاناله را تفكيك كرده و خروجي استريو را در دو كانال محيطي منعكس مينمايند. اگرچه در اين وضعيت صدا بطور كامل در محيط پخش ميشود اما در كوتاه مدت باعث خستگي شنونده خواهد شد.
سازگاري: بهتر است براي انتخاب اين ويژگي دقت بيشتري داشته باشيد چون همه سيستم هاي اسپيكر چندكاناله قابل اتصال به تمامي كارت صداهاي چندكاناله نيستند. اين موضوع خصوصاً در مورد دستگاه هاي اسپيكر 6.1 صدق ميكند. بطور كلي اتصالات 5.1 بسيار استاندارد هستند: يك كانكتور براي جلوچپ/ جلوراست، محيط راست/ محيط چپ و مركز / وفر فرعي . برخي اسپيكرها داراي يك ورودي صوتي ديجيتال ميباشند كه كاربرد آن بسيار آسان است چون فقط كافيست يك كابل سيگنال را از كارت صداي كامپيوترتان به اسپيكرها وصل كنيد. اگر مي خواهيد فيلم هاي DVD را با كيفيت صداي عالي 5.1 بشنويد بايد كامپيوترتان را با استفاده از 3 كانكتور آنالوگ به اسپيكرهاي 5.1 وصل كنيد. به اين دليل كه اجزاء صوتي DVD هاي با كيفيت عالي بيشتر از پهناي باند كانكتور صوتي ديجيتال S/PDIF (سوني/ رابط ديجيتال فيليپس) ميباشد.
لغات اصلي مرتبط با اسپيكر:
3-D positional audio: تكنيكي است كه (خصوصاً در بازيهاي سه بعدي) سبب ميشود شنونده خود را در ميان صداها احساس كند. تاثير آن همانند صداي وزوز زنبور بر روي سر است. در سيستم هاي دوكاناله، بايد افكت صدا را با استفاده از فرايند سيگنال ديجيتال (DSP) تشكيل داد. در اين حالت بهتر است بجاي اسپيكر از هدفون استفاده كرد؛ خصوصاً زمانيكه "sweet-spoting" با دو اسپيكر مشكل ساز مي شود. (درصورت استفاده از اسپيكر مجبوريد براي شنيدن بهتر صدا، دائماً سر خود را به سمت مركز استريو و به سمت جلو نگه داريد)
Balance: با استفاده از اين كليد مي توان قدرت صداي خروجي اسپيكرهاي راست و چپ را كنترل كرد. با افزايش قدرت يك اسپيكر، قدرت اسپيكر ديگر كمتر خواهد شد.
Crossover: اين مدار سيگنال صوتي را در باندهاي فركانس تقسيم مي كند. به اين ترتيب كه باند پايين تر را به اسپيكر بم / وفر فرعي اختصاص مي دهد. حداقل فركانس تقابلي بايد 100 هرتز باشد (حداقل فركانس قابل تشخيص).
(decibel sound pressure level) dB SPL: معيار سنجش بلندي صدا محسوب مي شود. Sound pressure (فشار صدا) مقدار نوسان سريع در طول زمان بوده كه توسط امواج صوتي و در فشار هوا در نقطه معيني ايجاد ميشود. درجه فشار صدا يا همان dB SPL، نسبت لگاريتمي فشار صداي متعلق به صداي اندازه گيري شده بر فشار صداي آستانه شنوايي ميباشد. دامنه شنوايي انسانها در حدود 120 دسي بل بوده كه 0 دسي بل به معناي سكوت و 120 الي 130 دسي بل، آستانه درد محسوب شده و آسيب فراواني به گوش مي رساند. جدول زير نشان دهنده مقدار db SPL برخي اصوات مي باشد:
|
